Legendy National Hockey League: Theoren Fleury - mały, wielki człowiek
[20/11/2009 | nhl.com.pl]
W lutym tego roku rozpoczęła się jedna z bardziej niezwykłych batalii w hokejowym światku, zakończona 28 września konferencją prasową, na której Theoren Fleury ogłosił oficjalne zakończenie kariery. Po czterech latach przerwy, wielu miesiącach walki z chorobą alkoholową, odwołaniu do komisarza ligi, próbnym kontrakcie oraz udanym okresie przygotowawczym Fleury nie przekonał do siebie włodarzy Calgary Flames. Na konferencji nie krył wzruszenia: – Dziękuję za możliwość powrotu. Rezygnuję z gry jako Płomień z Calgary, tak MUSIAŁO się stać. To była długa podróż, ale w końcu trzeba ją zakończyć. – powiedział legendarny napastnik zespołu z prowincji Alberta.

Urodzony 29 czerwca 1968 roku hokeista od początku musiał zmagać się z przeciwnościami losu. Był pierwszym z trzech synów Wally`ego i Donny Fleury. Ojciec był dobrym zawodnikiem, ale karierę przerwało złamanie nogi. To zdarzenie załamało Wally`ego, który rozpoczął regularne picie, z czasem popadając w alkoholizm. Matka była cichą i pobożną osobą, ale mimo to całe życie walczyła z nałogiem narkotykowym. Brak wsparcia rodziców oraz mizerny wzrost [Fleury zawsze był najniższy w klasie] rozbudzały w młodym człowieku agresję – w późniejszym czasie wspominając dzieciństwo opisywał siebie jako „byczka”.

Przygoda z hokejem rozpoczęła się w wieku pięciu lat, gdy w pożyczonych, starych łyżwach oraz ze złamanym kijem pojawił się po raz pierwszy na lodzie. Od tego momentu nie opuszczał żadnej okazji do grania – często widywano go, gdy bladym świtem ganiał po tafli wraz z ojcem. Nauczyciele wspominają, że Fleury był perfekcjonistą – gdy nie mógł sobie z czymś poradzić, ćwiczył ten element do upadłego, aż w końcu wykonywał go poprawnie.

W styczniu 1982 roku, mając zaledwie 13 lat, Fleury doznał urazu tętnicy ramienia, który to niemal zakończył karierę. Pięć miesięcy po tym wypadku spotkał Grahama Jonesa, który pracował jako skaut dla Winnipeg Warriors [Western Hockey League]. To on przekonał naszego bohaterowi, że ma zadatki na zawodnika NHL i obiecał powołać go do składu Warriors, gdy tylko będzie taka możliwość.

Karierę juniorską rozpoczął w barwach St. James Canadiens, dla których uzbierał 33 bramki oraz 31 asyst w 22 spotkaniach. Rok później trafił do wspomnianych Warriors, gdzie co rok poprawiał osiągnięcia. Finałowy, czwarty sezon zakończył z 68 bramkami, 92 asystami, zdobywając wraz z trójką innych hokeistów [w tym Joe Sakic`em] Bob Clarke Trophy dla najskuteczniejszego zawodnika WHL. W tym właśnie czasie Fleury nauczył się takiej gry na tafli, która przez następne lata wyróżniała go spośród innych zawodników. Zaczepiane, prowokowanie i zastraszanie rywali, którzy rzadko spodziewali się takiego zagrożenia ze strony mikrusa powodowały, że Fleury`ego kochali kibice, a nienawidzili rywale i … trenerzy. Hokeista był bowiem częstym gościem ławki kar – do wspomnianego wcześniej dorobku dołożył aż 235 minut karnych, o ponad 100 więcej niż którykolwiek z dziesiątki najskuteczniejszych zawodników WHL.

Jednak najgłośniejszym wydarzeniem z juniorskich czasów pozostanie „Bijatyka w Piestanach”, w czym niemały udział Fleury`ego. Podczas Mistrzostw Świata juniorów w 1987, rozgrywanych w Czechosłowacji doszło do starcia ekip Kanady oraz Związku Radzieckiego. Fleury zdobył pierwszego gola, a celebrując go użył kija jako karabinu maszynowego, imitując rozstrzeliwanie ławki rezerwowych rywala. Podczas drugiej tercji pomiędzy zawodnikiem a Pawłem Kosticzynem wywiązała się bójka, która w krótkim czasie rozszerzyła się na wszystkich zawodników. Dopiero zgaszenie świateł w hali uspokoiło krewkich zawodników. Międzynarodowa Federacja Hokeja na lodzie zawiesiła na 18 miesięcy wszystkich zawodników, co kosztowało Kanadyjczyków złoty medal. Absencje skrócono jednak do sześciu miesięcy, m.in. po apelach Fleury`ego, a on sam rok później poprowadził ekipę spod znaku Klonowego Liścia do złota, zdobywając osiem punktów w siedmiu grach.



”Bijatyka w Piestanach” – starcie Kanady ze Związkiem Radzieckim podczas Mistrzostw Świata juniorów w 1987 roku

Dobre wyniki punktowe nie rekompensowały słabych warunków fizycznych i dopiero Calgary Flames zdecydowali się na wybór hokeisty w ósmej rundzie draftu [166 numer] w 1987 roku. Po zakończeniu występów w juniorach Fleury załapał się jeszcze na dwa spotkania sezonu zasadniczego oraz osiem potyczek w playoff filialnej drużyny Flames, Salt Lake Golden Eagles. Zdobywając łącznie 23 oczka wydatnie przyczynił się do wywalczenia Turner Cup.

Na pierwszy w karierze seniorskiej obóz przygotowawczy Fleury przyjechał … z nadwagą, został więc odesłany do Golden Eagles. Tam błyszczał na tafli – po 40 spotkaniach miał na koncie po 37 bramek i asyst. Pogrążeni w kryzysie Flames zdecydowali się powołać młodziana pierwszego stycznia 1989 roku. Ten odwdzięczył się najlepiej jak umiał – po tygodniu rozgrywek miał na koncie pierwsze punkty [trzy asysty w spotkaniu z Los Angeles Kings] jak i też gole [dwa trafienia z Edmonton Oilers]. Debiutancki sezon był wyjątkowo udany – 34 oczka w 36 spotkaniach oraz 11 punktów w fazie playoff pomogło Flames wywalczyć pierwszy i jedyny w historii Puchar Stanley`a.

W kolejnych latach Fleury przeplatał udane sezony [104 punkty [w tym 51 goli], występ w Meczu Gwiazd, trzy bramki podczas gry w osłabieniu w jednym spotkaniu w sezonie 1990/1991] ze słabymi [33 bramki i brak awansu do playoff rok później]. Podczas lock-outu grał w fińskim zespole z Tappary, notując 17 punktów w dziesięciu spotkaniach. W kolejnym roku podpisuje pięcioletnią umowę z Flames, wartą 12 milionów dolarów, stając się bożyszczem kibiców Flames. Na rynku wolnych graczy mógł zarobić więcej pieniędzy, ale ostatecznie wygrała lojalność w stosunku do barw klubowych. W grudniu lekarze wykrywają u niego chorbę Crohn`a, a sam zawodnik wspomina, że w tamtym okresie czuł się „jakby ktoś co pięć minut wkładał mu nóż w jelita”. Mimo to był liderem zespołu w golach i asystach, a po oddaniu Joe Nieuwendyka zostaje kapitanem drużyny. Od tego momentu drużynę zaczynają dotykać problemy finansowe, związane z małą atrakcyjnością ekonomiczną zespołów z Kanady. W lutym 1999 roku Fleury zostaje najskuteczniejszym hokeistą w historii organizacji, ale już kilka dni później zostaje zawodnikiem Colorado Avalanche. Pogrążona w kryzysie organizacja z Alberty wiedziała, że nie będzie w stanie zaoferować nowego kontraktu zawodnikowi, dlatego też zdecydowała się na wymianę.

W debiucie w Denver zdobywa bramkę, ale doznaje również urazu kolana – pauza wynosiła dwa tygodnie. Co ciekawe, podczas 11 lat gry w Calgary zawodnik opuścił raptem siedem spotkań. Fleury szybko odnajduje się w nowym otoczeniu – zdobywa dziesięć bramek i 14 asyst w 15 meczach sezonu zasadniczego oraz pięć bramek i 12 asyst w 18 grach w playoff. Avalanche nie decydują się jednak na podpisanie nowego kontraktu z zawodnikiem – hokeista parafuje trzyletnią umowę z New York Rangers. Presja związana z występami w Rangers, a także nieprzystosowanie się do życia na Manhattanie spowodowały zaburzenia w zachowaniu zawodnika oraz rozwinęły problemy z alkoholem. Kilkukrotnie podczas gry w Nowym Jorku hokeista dobrowolnie dołączał do programu skierowanego do osób z nałogami i zaburzeniami osobowości, jednak jak wyjaśniał, sytuacje te nie miały wpływu na jego grę. Pomimo problemów osobistych Fleury zdobył 400-setną bramkę w NHL [podczas wygranego w listopadzie 2000 roku spotkania z Montreal Canadiens] oraz tysięczny punkt [w październiku 2002 roku, asysta przy bramce Mike`a Yorka]. Po sezonie 2001/2002 Rangers nie przedłużają umowy, oddając prawa do zawodnika San Jose Sharks. Ci również nie korzystają z tej opcji, a Fleury podpisuje dwuletni kontrakt z Chicago Blackhawks. Dwa dni przed rozpoczęciem kolejnych rozgrywek hokeista zostaje zawieszony przez ligę za naruszenie warunków programu. Blackhawks pomagają zawodnikowi jak tylko mogą – zatrudniają jednego z jego przyjaciół, którego zadanie polega na dopilnowaniu, by Fleury uczęszczał na spotkania anonimowych alkoholików. Po trwającym dwa miesiące zawieszeniu skrzydłowy wraca do składu Blackhawks, ale w styczniu 2003 roku podczas pobytu w knajpce w Columbus wszczyna bójkę. Później opiszę to zdarzenie jako najgorszy moment swego życia – noc, której nie pamiętał, zakończona krwawym starciem z bywalcami lokalu. Włodarze Chicago tracą cierpliwość, wystawiają zawodnika na listę odrzutków [waivers list], ale nie znajdują chętnych na jego usługi. Sezon kończy się nie tylko 12 bramkami oraz 21 asystami w 54 spotkaniach, ale także kwietniowym zawieszeniem za kolejne przekroczenie warunków programu. To zdarzenie kończy okres gry w NHL.

Fleury nie zakończył jednak czynnej kariery, grywał jeszcze amatorsku w Horse Lake Thunders [North Peace Hockey League], a na sezon 2005/2006 podpisał kontrakt z egzotycznymi dla światka hokejowego Belfast Giants z Irlandii Północnej. Już pierwsze spotkanie pokazało poziom hokeja w Wielkiej Brytanii – Fleury zdobył trzy bramki, cztery asysty oraz zaliczył bójkę. W 34 spotkaniach zdobył 22 bramki oraz 52 asysty, ale poziom rozgrywek, fanów i prasy musiał rozczarować zawodnika, który nie zdecydował się na kolejny rok gry. Pod koniec 2008 roku postanowił spróbować swoich sił w Steinbach North Stars [ponownie NPHL], gdzie w 13 spotkaniach zdobył osiem bramek i 19 asyst. W turnieju finałowym ekipa odpadła w półfinale, ale Fleury był czołowym punktującym zespołu z siedmioma oczkami na koncie.

Mistrzostwo Świata juniorów w 1988 roku nie jest jedynym sukcesem zawodnika na arenie międzynarodowej. Trzy lata później zdobywa srebro Mistrzostw Świata oraz wygrywa z ekipą spod znaku Klonowego Liścia Canada Cup. Pięć lat później w turnieju World Cup of Hockey zdobywa cztery bramki, ale Kanada zajmuje drugie miejsce tracąc podczas finałowego spotkania z Amerykanami cztery gol w ostatnich czterech minutach gry. Ukoronowaniem kariery międzynarodowej były Igrzyska Olimpijskie w Salt Lake City w 2002 roku. Pomimo problemów z zachowaniem i używkami menedżer Wayne Gretzky zdecydował się na powołanie zawodnika, który w sześciu meczach zdobył dwie asysty. Turniej zakończył się złotym medalem, pierwszym od 50 lat dla Kanady, a Fleury wspomina to wydarzenie jako czołowy punkt kariery.

Niedawno wydana biografia „Playing with Fire” ujawniła nieznane do tej pory fakty z życia hokeisty. Graham James, który odkrył go dla profesjonalnego hokeja, został oskarżony o seksualne molestowanie młodego podopiecznego. Fleury dodał, że to właśnie zdarzenie uczyniło z niego „wzburzonego, lunatykującego alkoholika”. W książce można również wyczytać o próbie samobójczej z 2004 roku czy też o oblaniu 13-stu kolejnych testów antynarkotykowych podczas gry w New York Rangers. Biografia z miejsca stała się najlepiej sprzedającą się książką w Kanadzie, opowiadającą prawdziwą historię. Historię człowieka, który pomimo upadków i niepowodzeń potrafił skupić się na tym, co kochał – hokeju na lodzie.

Bartek Dolny

Archiwum Legend National Hockey League
[20/11/2009] Theoren Fleury - mały, wielki człowiek
[08/10/2009] Mats Sundin
[27/02/2009] Doug Gilmour
[13/09/2008] Ron Francis – brakujący element układanki
[06/09/2008] Paul Coffey
[12/08/2008] Al MacInnis
[11/08/2008] Peter Stastny
[23/02/2008] George „Punch” Imlach – kto nie z nim, ten przeciw niemu
[23/11/2007] Larry Robinson
[08/11/2007] Stan Mikita - gracz kompletny
[07/01/2007] Maurice Richard - Rakieta na lodzie
[22/12/2006] Ray Bourque
[08/07/2006] Steve Yzerman - Kapitan
[12/04/2006] Luc Robitaille – numer 171
[07/01/2006] Scott Stevens - playoff to wojna
[21/11/2005] Brett Hull
[30/10/2005] Pat LaFontaine
[27/08/2005] Dick Irvin
[14/07/2005] Jari Kurri
[13/07/2005] Michel Goulet
[25/06/2005] Gordie Howe
[19/06/2005] Terry Sawchuk
[11/06/2005] Wiaczesław Fietisow
[17/05/2005] Phil Esposito
[30/04/2005] Georges Vezina
[27/04/2005] Patrick Roy
[23/04/2005] Marcel Dionne
[20/04/2005] Bobby Orr
[20/04/2005] King Clancy
[20/04/2005] Jean Beliveau
[20/04/2005] Sid Abel
[18/04/2005] Mario Lemieux
[18/04/2005] Wayne Gretzky